W tym roku obchodzimy 107. rocznicę odzyskania przez Polskę niepodległości. Z dumą przypominamy, że członkinie i członkowie ZNP od początku stali w pierwszym szeregu tych, którzy walczyli o wolną Polskę!

Nauczyciele angażowali się w walkę o niepodległość na wiele sposobów – nie tylko poprzez tajne nauczanie w języku polskim mimo zakazów zaborców, lecz także poprzez udział w działaniach zbrojnych w szeregach polskich formacji wojskowych, w tym w Legionach Polskich i Polskiej Organizacji Wojskowej.

Cała społeczność związkowa wspierała Legiony Polskie – zarówno organizacyjnie, jak i bezpośrednio na froncie. Setki członków ZNP chwyciły za broń, by walczyć w polskich formacjach wojskowych, głównie w Legionach dowodzonych przez Józefa Piłsudskiego.

Historia Związku Nauczycielstwa Polskiego jest nierozerwalnie związana z postacią Józefa Piłsudskiego. Wielu nauczycieli należało do jego najbliższych współpracowników, a w 1921 roku Marszałek został uhonorowany tytułem członka honorowego ZNP.

– Już od 1901 roku Piłsudski współdziałał z takimi osobami jak Julian Smulikowski i Ksawery Prauss – późniejszymi wybitnymi działaczami ruchu nauczycielskiego, a w konsekwencji również ZNP. Smulikowski został pierwszym wiceprezesem organizacji i twórcą jej potęgi organizacyjnej i finansowej, natomiast Prauss objął stanowisko pierwszego ministra oświaty w odrodzonej Polsce – przypomina dr Piotr Wierzbicki, historyk z Muzeum AK w Krakowie oraz członek ZNP (Oddział Kraków-Śródmieście).

Działacze Związku Polskiego Nauczycielstwa Ludowego Galicji – tacy jak Stanisław Nowak i Julian Smulikowski – aktywnie uczestniczyli w pracach Naczelnego Komitetu Narodowego w Galicji, powołanego w 1914 roku do organizacji Legionów Polskich. Stanisław Nowak pełnił wówczas funkcję wiceprzewodniczącego Komisji Szkolnej NKN.

– Nadanie Józefowi Piłsudskiemu tytułu honorowego członka ZNP w maju 1921 roku nie było jedynie symbolicznym gestem – był to wyraz prawdziwego uznania Marszałka dla ogromnego wkładu Związku w walkę o niepodległość Polski – podkreśla dr Piotr Wierzbicki na łamach Głosu Nauczycielskiego.